Ginekomastiya qəbul edilən dərmanlar səbəbilə yarana bilərmi?
Ginekomastiya kişilərdə döş vəzilərinin böyüməsi ilə müşayiət olunan vəziyyətdir. Bəzən bu vəziyyət fizioloji xarakter daşısa da, çox vaxt dərmanların istifadəsi hormon balansının pozulması və ya başqa tibbi vəziyyətlərin nəticəsi ola bilər. Bu yazıda qəbul edilən dərmanların ginekomastiya ilə əlaqəsi və bunun altında yatan mümkün xəstəliklər barədə geniş məlumat verəcəyik.
Dərmanların ginekomastiyaya səbəb olması
Bir çox dərman bədəndə hormon balansını dəyişərək ginekomastiyaya səbəb ola bilər. Hormonların normal fəaliyyətini dəyişən dərmanlar döş vəzilərinin böyüməsinə gətirib çıxara bilər. Aşağıda ginekomastiyaya səbəb ola bilən dərman qruplarına və onların necə işlədiyinə dair məlumat verilmişdir:
-
Anabolik steroidlər
Anabolik steroidlər kişilərdə testesteron səviyyəsini artırmaq məqsədilə istifadə edilsə də, estrogenin yüksəlməsinə də səbəb ola bilər. Çünki steroidlərin orqanizmə təsiri estrogenin artmasına yol aça bilər. Nəticədə, döş vəzlərində böyümə baş verir. -
Antidepressantlar və antipsikotiklər
Bəzi antidepressantlar və antipsikotik dərmanlar dopamin və serotonin kimi hormonların fəaliyyətini dəyişərək hormonal balansı pozur. Bu dərmanlar xüsusilə prolaktin səviyyəsini artıraraq ginekomastiyaya səbəb ola bilər. Prolaktin yüksək olduğu zaman döş vəziləri böyüyə bilər. -
Ürək dərmanları
Ürək problemləri zamanı istifadə edilən bəzi dərmanlar, xüsusilə, beta-blokerlər, kalium kanalı bloklayıcıları və inhibitorları, hormon balansını dəyişə bilər. Bu dərmanlar həmçinin, bədəndə estrogenin yığılmasına səbəb olaraq ginekomastiyaya yol aça bilər. -
Qan təzyiqi dərmanları (antihipertensivlər)
Bəzi antihipertensiv dərmanlar da ginekomastiya ilə əlaqələndirilir. Spironolakton xüsusilə hiperkalemiyaya səbəb olaraq estrogenin artmasına gətirib çıxara bilər. Bu dərman döş toxumasının böyüməsinə səbəb ola bilər. -
Hormon dərmanları
Hormon terapiyası, xüsusilə testosteron və estrogen ehtiva edən dərmanlar ginekomastiyanın inkişafına gətirib çıxara bilər. Testosteron terapiyası bədəndə estrogenin nisbətini artıraraq döş vəzilərinin böyüməsinə səbəb ola bilər. -
Qaraciyər dərmanları
Qaraciyər xəstəliklərinin müalicəsi üçün istifadə edilən bəzi dərmanlar, xüsusilə, hormonal dərmanlar qaraciyər funksiyasını dəyişdirərək hormon səviyyəsinə təsir edə bilər. Bu da ginekomastiyanın inkişafına səbəb ola bilər.
Dərmanların yan təsiri kimi ginekomastiya hər hansı bir xəstəlik ola bilərmi?
Ginekomastiya dərmanların yan təsiri kimi ortaya çıxdıqda bəzən ciddi tibbi xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Dərman istifadəsi ilə əlaqəli ginekomastiya vəziyyətində hormonal balans pozulmuşdur və bu bədənin müxtəlif sistemlərində xəstəliklərə səbəb ola bilər. Aşağıdakı xəstəliklər dərmanların yan təsiri ilə əlaqəli ola bilər:
-
Endokrin xəstəliklər
Dərmanların hormonal təsiri testesteron və estrogen arasında balanssızlığa səbəb ola bilər. Hipoqonadizm və hiperestrogenemiya kimi hormonal pozğunluqlar ginekomastiyaya səbəb ola bilər. -
Xərçəng xəstəlikləri
Bəzi dərmanlar bədəndə hormonal dəyişikliklərə səbəb olaraq döş xərçəngi və ya digər orqanlarda şişlərin inkişafına gətirib çıxara bilər. Xüsusilə, hormon terapiyasının təsiri ilə əlaqədar olaraq döş vəzlərində dəyişikliklər müşahidə edilə bilər. -
Qaraciyər və böyrək xəstəlikləri
Qaraciyər və böyrək funksiyalarında dəyişikliklər dərmanların təsiri ilə ginekomastiyaya yol aça bilər. Bu orqanların düzgün işləməməsi, estrogenin bədəndə yığılmasına və bunun nəticəsində döş vəzlərinin böyüməsinə səbəb ola bilər.
Ginekomastiya dərman istifadəsi ilə əlaqəli olaraq inkişaf edə bilən bir vəziyyətdir. Anabolik steroidlər, antidepressantlar, ürək dərmanları və hormon terapiyası kimi dərmanlar, bədəndə hormonal balansın pozulmasına səbəb olaraq ginekomastiyaya yol aça bilər. Hər hansı bir dərman qəbul edərkən, ginekomastiya kimi yan təsirlərin yaranması mümkündür. Əgər dərman istifadə edildikdən sonra döş vəzlərində böyümə və ya ağrı müşahidə olunarsa, dərhal həkimə müraciət edilməsi vacibdir. Bu vəziyyətin altında yatan səbəbin müəyyən edilməsi və müvafiq müalicənin başlanması üçün tibbi müayinə önəmlidir.
