Ginekomastiya olub-olmadığını necə bilmək olar?

Ginekomastiyanı müəyyən etmək üçün nə etməliyik? Digər bir xəstəlik ola bilərmi?

Ginekomastiya kişilərdə döş vəzilərinin böyüməsi ilə müşayiət olunan vəziyyətdir və bir çox fərqli səbəbdən inkişaf edə bilər. Ginekomastiyanı müəyyən etmək və bunun altında yatan səbəbi anlamaq ciddi tibbi problemlərin qarşısını almaq üçün vacibdir. Aşağıda ginekomastiyanın müəyyən edilməsi üçün atılan addımlar və bununla əlaqədar yarana bilən xəstəliklər barədə məlumat verilmişdir.

Ginekomastiyanı necə aşkar edə bilərik?

1. Vizual və fiziki müayinə
   Ginekomastiya kişilərdə döş vəzlərinin böyüməsi və bəzi hallarda ağrı ilə müşayiət olunur. İlk addım döş bölgəsini diqqətlə yoxlamaqdır. Böyümə simmetrik və ya qeyri-simmetrik ola bilər. Əgər döş vəzində bərk bir toplama və ya artım hiss olunursa, bu ginekomastiyanın göstəricisi ola bilər. Yüngül ağrı və ya həssaslıq da müşahidə oluna bilər.

2. Ağrı və həssaslıq yoxlanması
   Ginekomastiya bəzən döş vəzində ağrı və ya həssaslıq ilə müşayiət olunur. Bu şikayətlər adətən yüksək estrogen səviyyəsi ilə əlaqəlidir və hormon balansının pozulduğunun əlaməti ola bilər. Əgər ağrı uzun müddət davam edirsə və ya artırsa, müayinə olunmalıdır.

3. Hormonal testlər
   Ginekomastiya hormonal pozuntuların nəticəsi olaraq meydana çıxa bilər. Bu səbəbdən qan testləri vacibdir. Testosteron, estrogen, prolaktin və tiroid hormonlarının səviyyəsi yoxlanılmalıdır. Testosteron səviyyəsinin aşağı olması və ya estrogenin yüksək olması ginekomastiya əlaməti ola bilər.

4. Ultrasəs (USM) və digər görüntüləmə müayinələri
   Döş vəzlərindəki böyüməni daha ətraflı qiymətləndirmək üçün ultrasəs müayinəsi (USM) istifadə edilə bilər. Bu müayinə döş toxumasının vəziyyətini və sıxlığını qiymətləndirməyə xidmət edir. Ginekomastiyanın səbəbi bəzən döş vəzindəki sıxılma və ya kistlərin varlığı ilə əlaqədar ola bilər.

5. Mammoqrafiya və biopsiya
   Kişilərdə döş xərçəngi nadir olsa da, asimmetrik və sürətlə böyüyən ginekomastiya hallarında bu vəziyyətin istisna edilməsi vacibdir. Mammoqrafiya və biopsiya kimi əlavə müayinələr bu şübhələri aradan qaldıra bilər.

Ginekomastiyanın əsas səbəbləri və gizli xəstəliklər

Ginekomastiya bəzi hallarda fizioloji olsa da, əsasən daha ciddi lakin gizli qalan xəstəliklərdən qaynaqlanır. Aşağıdakı hallarda ginekomastiya xəstəliklərin sadəcə əlaməti ola bilər:

1. Hormonal pozuntular
   Testosteron və estrogen arasındakı balanssızlıq ginekomastiyanın ən geniş yayılmış səbəbidir. Hipoqonadizm (testosteron çatışmazlığı) və hiperestrogenemiya (yüksək estrogen səviyyəsi) kimi hormonal pozuntular bu vəziyyətə gətirib çıxara bilər. Bu vəziyyətlər ciddi endokrin problemlərin göstəricisi ola bilər.

2. Xərçəng xəstəlikləri
   Ginekomastiya bəzən testis şişləri, hipofiz şişləri və ya döş xərçəngi kimi ciddi xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Bu səbəbdən, döş vəzindəki böyümənin səbəbsiz yerə  ortaya çıxması hallarında müvafiq onkoloji müayinələr vacibdir.

3. Qaraciyər və böyrək xəstəlikləri
   Qaraciyər və böyrək çatışmazlığı kimi xəstəliklər hormonal balansın pozulmasına və estrogenin bədəndə yığılmasına səbəb ola bilər. Bu ginekomastiyanı meydana gətirə bilər.

4. Dərmanların yan təsiri
   Bəzi dərmanlar xüsusilə anabolik steroidlər, antidepressantlar, və ürək dərmanları ginekomastiyaya səbəb ola bilər. Bu səbəbdən dərman müalicəsi alan şəxslərdə də ginekomastiya inkişaf edə bilər.

Ginekomastiya bəzən fizioloji bir vəziyyət olsa da, əsasən hormonal balans pozğunluqları xərçəng xəstəlikləri və qaraciyər böyrək kimi sistemik problemlərin göstəricisi olur. Ginekomastiya inkişaf etdikdə fiziki müayinə və hormonal testlərdən istifadə edərək səbəbi müəyyən etmək vacibdir. Əgər vəziyyət uzun müddət davam edirsə, ağrı və ya asimmetriya varsa, ciddi tibbi vəziyyətlərin qarşısını almaq üçün müvafiq müayinələr və müalicələr lazımdır.